Oxystaalfabriek, Tata Steel IJmuiden. 2025. In deze installatie wordt vloeibaar ruwijzer uit de hoogovens omgezet in staal door zuurstof in het metaal te blazen. De Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied legde in 2023 een last onder dwangsom op wegens ongecontroleerde stofemissies bij het aftappen van staal. In 2026 werd hiervoor een dwangsom van €500.000 ingevorderd.
HOE VERVUILING LEGAAL WORDT
Milieunormen lijken objectief. Ze zijn vastgelegd in wetten, vergunningen en grenswaarden. Maar historisch onderzoek laat zien dat zulke normen vaak voortkomen uit langdurige interacties tussen overheid en industrie.
De emissies op deze pagina vinden plaats binnen een systeem van vergunningen en wettelijke normen. Deze bepalen hoeveel vervuiling wettelijk is toegestaan. Hoe deze grenzen tot stand komen, is echter niet alleen een technische of wetenschappelijke vraag, maar ook een bestuurlijke en economische.
Bedrijven beschikken vaak over meer technische kennis dan toezichthouders.
Vergunningen en regelgeving worden regelmatig in overleg met de industrie opgesteld.
Overheden zijn economisch afhankelijk van grote industriële werkgevers.
Toezicht en verantwoordelijkheid zijn verdeeld over meerdere instanties.
Discussies verschuiven van gezondheidsrisico’s naar juridische normen en vergunningen.
Door deze dynamiek kan industriële vervuiling decennialang voortduren zonder dat formeel regels worden overtreden. Onderzoekers spreken daarom van een ‘regime of permission’: een systeem waarin vervuiling niet verdwijnt, maar wordt gereguleerd en genormaliseerd.
Bron: Van Wingerde, Bisschop, Verbeek & Le Sage, Regulation & Governance, 2026.